Κάναμε κι εμείς το τεστ. Πληκτρολογήσαμε τη λέξη «AstraZeneca» στη Google Translate, τη χωρίσαμε φωνητικά  όπως κάνουν ορισμένοι στο διαδίκτυο και ακολουθήσαμε το μονοπάτι των θεωριών: a – stra – ze – neca.

Με έκπληξη, και ίσως λίγη καχυποψία, παρατηρήσαμε ότι πράγματι, αν κανείς το δει όχι ως λέξη αλλά ως φωνητικό κώδικα, μπορεί να φτάσει στη δραματική απόδοση:

«A road to death»:  «Ένας δρόμος προς τον θάνατο».

Πώς προκύπτει αυτή η ερμηνεία;

a = ένας / μία (στα αγγλικά)

stra = παραπέμπει στο street ή strada (λατινικά/ιταλικά: δρόμος)

ze = ακούγεται σαν “the” (κάποιοι το αποδίδουν έτσι φωνητικά)

neca = θυμίζει το λατινικό necare, που σημαίνει «σκοτώνω»

Οπότε, φωνητικά και με αρκετή φαντασία, το “a-stra-ze-neca” μπορεί όντως να διαβαστεί ως: «A road to death»:  «Ένας δρόμος προς τον θάνατο».

Ας δούμε την πραγματικότητα πίσω από το όνομα.

Η AstraZeneca είναι πολυεθνική φαρμακευτική εταιρεία, με έδρα το Κέμπριτζ του Ηνωμένου Βασιλείου. Δημιουργήθηκε το 1999 από τη συγχώνευση της σουηδικής Astra AB και της βρετανικής Zeneca Group.

• Astra: από την ελληνική λέξη «άστρο» ή το λατινικό astra (αστέρια / ουρανός / μοίρα).
• Zeneca: τεχνητός όρος χωρίς νόημα σε γνωστή γλώσσα. Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, επιλέχθηκε επειδή ακούγεται σύγχρονος, ουδέτερος και «φαρμακευτικός».

Δεν υπάρχει καμία αποδεδειγμένη γλωσσική ή νοηματική σύνδεση του ονόματος με θάνατο.

 Τότε γιατί αναδύθηκε αυτή η σύνδεση;

Η συζήτηση γύρω από τον συμβολισμό ξεκίνησε στα μέσα της πανδημίας, όταν το εμβόλιο της AstraZeneca (σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης) μπήκε στη δημόσια σφαίρα. Καθώς καταγράφηκαν ορισμένες σπάνιες παρενέργειες (όπως οι θρομβώσεις), ξεκίνησε και μια παράλληλη αφήγηση, αυτή των φόβων, της δυσπιστίας και των συνειρμικών ερμηνειών. Η φωνητική διάσπαση της λέξης αποτέλεσε πρόσφορο έδαφος για συνωμοσιολογική σκέψη. Όταν οι φόβοι δεν βρίσκουν απαντήσεις, δημιουργούν δικές τους. Και το όνομα, άγνωστο, ξένο, σχεδόν «επιστημονικής φαντασίας», πυροδότησε ερμηνείες που συνδύαζαν την αστρική μοίρα με τη θανατηφόρα κατάληξη.

Τι ρόλο παίζει το Google Translate;

Πολλοί ισχυρίστηκαν πως το ίδιο το Google Translate «μεταφράζει» το AstraZeneca ως «a road to death».  Δεν ισχύει. Αν πληκτρολογήσεις “AstraZeneca” στο Google Translate, δεν μεταφράζεται  είναι επωνυμία, όπως το Nike ή Tesla. Ακόμα κι αν το χωρίσεις τεχνητά (A-stra-ze-ne-ca), εμφανίζεται μια σκοτεινή ερμηνεία.

Το ανθρώπινο μυαλό έχει μια εγγενή τάση να αναζητά μοτίβα, ακόμα κι εκεί που δεν υπάρχουν. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται παρειδωλία  δηλαδή, να βλέπουμε νόημα ή σχήματα (όπως πρόσωπα στα σύννεφα) σε τυχαία ερεθίσματα.

Όμως, το ερώτημα παραμένει: Πόσο εύκολα επιτρέπουμε στον φόβο να διαμορφώνει την πραγματικότητά μας; Πόσο συχνά διαστρεβλώνουμε την αλήθεια, αναζητώντας νοήματα εκεί που δεν υπάρχουν;

Εσείς τι πιστεύετε; Είναι το όνομα μιας εταιρείας απλώς ένα όνομα ή κάτι περισσότερο, ένα σύμβολο που αντανακλά τις ανησυχίες και τις ελπίδες μας;