Στην Κύπρο έχουμε ένα χούι: Όποιος ανεβαίνει τα σκαλιά του Προεδρικού, αυτόματα μπαίνει στο στόχαστρο. Αλλά με τις Πρώτες Κυρίες, το πράγμα έχει ξεφύγει. Δεν είναι κριτική, είναι «ανθρωποφαγία». Και το κερασάκι στην τούρτα; Δεν μας πιάνει ποτέ το σωστό μας. Όποια κι αν είναι, ό,τι κι αν κάνει, εμείς θα βρούμε σφαίρες να την πετύχουμε.

Γιατί η Κύπρος δεν σταματά να «πυροβολεί» τις Πρώτες Κυρίες; Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Το να βγάζουμε το «φαρμάκι» μας για τη σύζυγο του εκάστοτε Προέδρου έχει γίνει το εθνικό μας χόμπι.

Θέλετε αποδείξεις; Ας μιλήσουμε με ονόματα.

Η «σιωπηλή» Φωτεινή και η «παρεμβατική» Ελσα

Πάρτε για παράδειγμα τη Φωτεινή Παπαδοπούλου. Μια γυναίκα που κράτησε τη στάση της «κυρίας» με την παραδοσιακή έννοια. Τι ακούσαμε; «Είναι απόμακρη», «είναι της αριστοκρατίας», «δεν ξέρει τι θα πει λαός». Την πυροβολούσαμε γιατί ήταν διακριτική.

Μετά ήρθε η Έλσα Χριστοφιά. Εδώ το σκηνικό άλλαξε, αλλά το μίσος έμεινε ίδιο. Επειδή ήταν μια γυναίκα της διπλανής πόρτας, πολιτικοποιημένη και δραστήρια, το «δικαστήριο» του καφενείου έβγαλε απόφαση: «Μας ενοχλεί που μιλά», «γιατί επεμβαίνει;», «κάνει κουμάντο στον Πρόεδρο». Την πυροβολούσαμε γιατί είχε άποψη.

Από το «στυλ» της Άντρης στο σήμερα

Πάμε στην Άντρη Αναστασιάδου. Εκεί το τροπάριο άλλαξε πάλι. Το στόχαστρο μεταφέρθηκε στην εμφάνιση, στο στυλ, στις κοινωνικές εκδηλώσεις. «Πολλά σινιέ», «πολλές δεξιώσεις». Ακόμα και το κοινωνικό της έργο μπήκε στο μικροσκόπιο της κακίας.

Και φτάνουμε στο σήμερα, με τη Φιλίππα Καρσερά. Εδώ το «πυροβολικό» πήρε φωτιά πριν καν αναλάβει επίσημα. Μια γυναίκα με δική της καριέρα, με άποψη, με δυναμισμό. Τι ακούει; «Είναι η σκιά πίσω από τον θρόνο», «αυτή κυβερνά».

Γιατί το κάνουμε αυτό;

Η ψυχολογία είναι απλή και κάπως άνανδρη. Ο Πρόεδρος είναι μακριά, κλεισμένος σε γραφεία, προστατευμένος. Η σύζυγος όμως είναι ο «εύκολος στόχος». Χτυπάμε τη γυναίκα για να πονέσει ο άντρας. Είναι αυτό που λένε «μετάθεση»: ξεσπάμε τα νεύρα μας για την ακρίβεια, την πολιτική και τη διαφθορά πάνω σε έναν άνθρωπο που, στο κάτω-κάτω, δεν εκλέχτηκε ποτέ για να μας λύσει τα προβλήματα.

Και βέβαια, μην ξεχνάμε τη μεγάλη μας εθνική αδυναμία: το κουτσομπολιό ως πολιτισμική πρακτική. Στην Κύπρο, όπου ολόκληρα χωριά κτίστηκαν γύρω από την καφετέρια και τη λαϊκή, η συζήτηση για τον άλλο είναι εθνικό σπορ. Η Πρώτη Κυρία είναι ο τέλειος αντίπαλος σε αυτό το παιχνίδι: είναι αρκετά μακριά για να μην την ξέρουμε προσωπικά, αλλά αρκετά κοντά για να πιστεύουμε πως ξέρουμε τα πάντα για την προσωπική της ζωή.

Το μεγάλο ψέμα: «Μα μιλάμε και για τους άντρες τους!»

Ναι, βέβαια. Μιλάμε. Αλλά με τελείως διαφορετικό τρόπο. Για τον Πρόεδρο μιλάμε για πολιτική, για αποφάσεις, για στρατηγική. Για την Πρώτη Κυρία μιλάμε για ψώνια, για φιλίες, για κόλπα, για οικογένεια. Μετατρέπουμε τη δημόσια προσωπικότητα σε persona του reality show, όπου η πολιτική αξιολόγηση αντικαθίσταται από το «μου αρέσει / δεν μου αρέσει».

Και έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, εξασκηθήκαμε στο μίσος. Στο μίσος χωρίς συνέπειες, στο μίσος ως ψυχαγωγία. Το κουτσομπολιό της Δευτέρας το πρωί για το «τι φόρεσε η Πρώτη Κυρία στη δεξίωση» είναι το ίδιο συναίσθημα που μετά, σε πιο «ζεστή» μορφή, θα εκφραστεί στα σχόλια του διαδικτύου.

Ο καθρέφτης που πονάει

Το συμπέρασμα είναι πικρό. Είτε φοράει ταγέρ χιλιάδων ευρώ, είτε φοράει την ποδιά της κουζίνας, η Πρώτη Κυρία στην Κύπρο είναι ο μόνιμος φταίχτης.

Αν είναι πλούσια, μας ενοχλεί.
Αν είναι λαϊκή, μας ξενίζει.
Αν είναι έξυπνη, τη φοβόμαστε.
Αν είναι διακριτική, την υποτιμάμε.

Τελικά, ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε αυτές τις γυναίκες είναι ο καθρέφτης του πώς βλέπουμε τη γυναίκα στην κοινωνία μας γενικότερα. Δεν αντέχουμε να βλέπουμε μια γυναίκα δίπλα στην εξουσία χωρίς να προσπαθήσουμε να την «κοντύνουμε».

Όταν η επόμενη Πρώτη Κυρία ανέβει στο επίκεντρο, έχουμε μια επιλογή:

Μπορούμε να συνεχίσουμε το αυτόματο πιλοτήρισμά μας, να βγάζουμε τα ίδια κλισέ, να αναμασάμε τις ίδιες κακίες, να παίζουμε το ίδιο θέατρο της σαγηνείας και της απομάκρυνσης.
Ή μπορούμε να πούμε: «Αρκετά».

Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «ποια είναι η κατάλληλη Πρώτη Κυρία για την Κύπρο;»

Η πραγματική ερώτηση είναι: «Τι είδους Κύπρο θέλουμε, που θεωρεί φυσιολογικό να εκτελεί δημόσια ψυχολογική

Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση θα μας ορίσει περισσότερο από κάθε κυβερνητικό πρόγραμμα. Γιατί η ποιότητα μιας κοινωνίας μετριέται και από το πώς αντιμετωπίζει αυτούς που δεν μπορούν να της απαντήσουν. Και μέχρι σήμερα, η βαθμολογία μας είναι ελεεινή.

Πριν πατήσετε το επόμενο «δηλητηριώδες» σχόλιο για την όποια Πρώτη Κυρία, σκεφτείτε: Την πυροβολείτε επειδή έκανε κάτι λάθος, ή επειδή έτσι μάθαμε να ξεσπάμε ως λαός; Η ιστορία δείχνει πως όποια κι αν έρθει μετά, το “όπλο” μας θα είναι πάλι γεμάτο. Και αυτό λέει πολλά περισσότερα για εμάς, παρά για εκείνες.