Η πολιτική κρίση στην Τουρκία σήμερα θυμίζει το παρελθόν. Το 1999, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε στη φυλακή για μια ομιλία που θεωρήθηκε απειλή για το κοσμικό κράτος. Αυτή η εμπειρία τον μετέτρεψε σε «μάρτυρα» και τον βοήθησε να αναδειχθεί ως ηγέτης του AKP (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης), το οποίο ίδρυσε το 2001. Σήμερα, ο Ερντογάν χρησιμοποιεί παρόμοιες τακτικές εναντίον του Εκρέμ Ιμάμογλου, αλλά η ιστορία μπορεί να επαναληφθεί.

Γιατί βρέθηκε στη φυλακή ο Ερντογάν;

Το 1997, ως δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, ο Ερντογάν έδωσε μια ομιλία με εθνικιστικούς και θρησκευτικούς στίχους, οι οποίοι θεωρήθηκαν ως πρόκληση στο κοσμικό κράτος. Το δικαστικό σύστημα, υπό την επιρροή στρατιωτικών και κοσμικιστικών κύκλων, τον καταδίκασε σε 10 μήνες φυλάκιση, από τους οποίους εξέτισε 4 μήνες. Η φυλάκισή του τον μετέτρεψε σε σύμβολο αντίστασης για πολλούς συντηρητικούς και θρησκευόμενους Τούρκους, βοηθώντας τον να αναδειχθεί ως πρωθυπουργός το 2003 και αργότερα ως πρόεδρος.

Η ειρωνεία της ιστορίας

Σήμερα, ο Ερντογάν χρησιμοποιεί παρόμοιες τακτικές εναντίον του Εκρέμ Ιμάμογλου, δήμαρχου της Κωνσταντινούπολης και ενός από τους κύριους πολιτικούς του αντιπάλους. Η σύλληψη και οι νομικές διώξεις εναντίον του Ιμάμογλου μπορεί να έχουν αντίστροφες συνέπειες, καθώς τον μετατρέπουν σε σύμβολο αντίστασης. Όπως ο Ερντογάν το 1999, ο Ιμάμογλου μπορεί να κερδίσει δημοτικότητα και υποστήριξη, κάτι που θα δημιουργήσει πρόβλημα στο AKP.

Πώς μπορεί ο Ερντογάν να παραμείνει στην εξουσία;

Παρά το συνταγματικό όριο των δύο θητειών, ο Ερντογάν έχει διάφορους τρόπους να παρακάμψει τους περιορισμούς:

Διάλυση της Βουλής και πρόωρες εκλογές: Σύμφωνα με το άρθρο 116 του Συντάγματος, αν η Βουλή διαλυθεί, μπορεί να προκηρυχθούν νέες εκλογές, δίνοντας στον Ερντογάν τη δυνατότητα να διεκδικήσει μια νέα θητεία. Αυτή η τακτική χρησιμοποιήθηκε το 2023, όταν ισχυρίστηκε ότι η πρώτη του θητεία (2014-2018) δεν μετράει λόγω της αλλαγής του πολιτεύματος.

Συνταγματική αναθεώρηση: Ο Ερντογάν μπορεί να επιδιώξει αλλαγές στο Σύνταγμα μέσω της Βουλής ή δημοψηφίσματος, ώστε να άρει τους περιορισμούς στις θητείες του προέδρου.

Αντικατάσταση με «μαριονέτα»: Αν δεν μπορέσει να είναι υποψήφιος, μπορεί να προωθήσει έναν πιστό συνεργάτη, όπως τον υπουργό Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού, ο οποίος θα κυβερνά με τον Ερντογάν στο παρασκήνιο.

Γιατί φοβάται τον Ιμάμογλου;

Ο Εκρέμ Ιμάμογλου είναι ένας από τους πιο επικίνδυνους πολιτικούς αντιπάλους του Ερντογάν για τους εξής λόγους:

• Κέρδισε τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης το 2019, σπάζοντας την 25ετή κυριαρχία του AKP στην πόλη.
• Είναι δημοφιλής τόσο στους φιλελεύθερους όσο και στους συντηρητικούς ψηφοφόρους.
• Έχει αποκαλύψει σκάνδαλα διαφθοράς της προηγούμενης διοίκησης του AKP.
• Μπορεί να ενώσει την αντιπολίτευση και να προσελκύσει κουρδικούς και μετριοπαθείς εθνικιστικούς ψηφοφόρους.

Το μέλλον της Τουρκίας

Η πολιτική μάχη μεταξύ Ερντογάν και Ιμάμογλου θα κλιμακωθεί τα επόμενα χρόνια. Αν ο Ερντογάν επιλέξει να παραμείνει στην εξουσία μέσω αυταρχικών πρακτικών, η Τουρκία μπορεί να γίνει ακόμα πιο ασταθής, με έντονες κοινωνικές αντιδράσεις και διεθνή πίεση. Ωστόσο, αν η αντιπολίτευση καταφέρει να ενωθεί και να προωθήσει έναν ισχυρό υποψήφιο, οι εκλογές του 2028 μπορεί να σηματοδοτήσουν την αρχή μιας νέας εποχής για τη χώρα.

Της Νικολέτας Χρήστου