Φαντάζεστε, να ζητάτε μια απλή σφραγίδα σε ένα κρατικό έγγραφο και να σας λένε: «Μίλα με τον μουχτάρη!» Ένα πολιτισμικό σοκ το έπαθα. Πού να βρω τον μουχτάρη; «Δεν ξέρουμε», μου είπαν, και μου έδωσαν ένα τηλέφωνο και ένα όνομα. Κάθισα σε ένα παγκάκι έξω από το Δημαρχείο και σκεφτόμουν τι να κάνω. Πού είναι, καλέ, ο άρχοντας του χωριού; Σε ποια εποχή ζώ; Αυτός δεν ήταν ο άνθρωπος που έλυνε τις διαφορές, έδινε πιστοποιητικά για τις κατσίκες και ίσως και για το ποιος πήρε το τελευταίο μπουκάλι ζιβανία από το καφενείο; Πώς εμφανίστηκε ξανά αυτός ο θρυλικός ρόλος, που έχει επιζήσει αιώνες, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι σήμερα, και που φαίνεται να μην τον έχει αγγίξει καμία μεταρρύθμιση;

Ο μουχτάρης  είναι μια θέση που εισήχθη στην Κύπρο κατά την Οθωμανική περίοδο (1571-1878). Ήταν ο εκπρόσωπος του χωριού, ο άνθρωπος που έπαιρνε τις αποφάσεις, εισέπραττε τους φόρους και έκανε τον μεσάζοντα μεταξύ της κοινότητας και των οθωμανικών αρχών. Μετά την άφιξη των Βρετανών το 1878, ο ρόλος του μουχτάρη συνέχισε να υπάρχει, αλλά άλλαξε λίγο. Οι Βρετανοί προσπάθησαν να οργανώσουν την τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά ο μουχτάρης παρέμεινε ένας κεντρικός παράγοντας, ειδικά στις αγροτικές περιοχές και από τι φαίνεται ακομη υπάρχει….

Στην εποχή της ψηφιοποίησης, των e-governance και των μεταρρυθμίσεων, ο μουχτάρης εξακολουθεί να είναι εκεί, με τη σφραγίδα του και την αξιοπιστία του. Μπορεί να μην εισπράττει πλέον φόρους για τον σουλτάνο, αλλά αν χρειαστεί να πιστοποιήσει ότι η κατσίκα σας είναι πράγματι δική σας, αυτός είναι ο άνθρωπος που θα σας σώσει!

Η Μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Όλα αλλάζουν, αλλά ο μουχτάρης μένει

Με τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης το 2024, οι δήμοι και οι κοινότητες συγχωνεύτηκαν, δημιουργώντας μεγαλύτερες και (θεωρητικά) πιο ισχυρές διοικητικές μονάδες. Αλλά ενώ οι δήμαρχοι και οι αντιδήμαρχοι προσπαθούν να καταλάβουν ποιος κάνει τι, ο μουχτάρης μένει ακλόνητος. Ίσως γιατί, όπως λένε και στο χωριό, «ο μουχτάρης ξέρει τα πάντα και μπορεί για τα πάντα».

Και ενώ οι αντιδήμαρχοι κάνουν συνεδριάσεις, διαπραγματεύονται με την κυβέρνηση και ζητούν περισσότερες αρμοδιότητες, ο μουχτάρης απλά κάνει τη δουλειά του. Χωρίς φανφάρες, χωρίς συνεδριάσεις, απλά με τη σφραγίδα του και την αιώνια εμπιστοσύνη της κοινότητας.

Μίλησα τελικά με τον μουχτάρη, αλλά δεν καταφέραμε να βρεθούμε, καθώς βρίσκεται στην άλλη άκρη της περιοχής που μένω. Έμειναν ορφανά τα έγγραφα, και εγώ αναζητώ…τον άνθρωπο που μπορεί να βάλει μια σφραγίδα και να λύσει τα προβλήματα μιας εποχής που φαίνεται να μην έχει τελειώσει ποτέ.

Της Νικολέτας Χρήστου