Ανεξάρτητα από τις πεποιθήσεις του καθενός, αν πιστεύει ή δεν πιστεύει στον Θεό, ο Αναστάσιος Γιαννουλάτος, τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας ήταν το πρότυπο ανθρώπου που χρειάζονται οι θρησκείες στη σύγχρονη εποχή, αλλά ακόμα περισσότερο, το πρότυπο ανθρώπου που χρειάζεται ο κόσμος μας. Ένας κόσμος που μεταβάλλεται με ρυθμούς πιο γρήγορους από τη δική μας κατανόηση, και στον οποίο η επιβίωση εξαρτάται από την ικανότητά μας να ζούμε μαζί, δείχνοντας σεβασμό ο ένας στον άλλο.

Αν υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη βεβαιότητα στον κόσμο, πέραν του θανάτου, είναι ότι όλοι θα πεθάνουμε χωρίς ποτέ να γνωρίσουμε αν υπάρχει αυτό που ονομάζουμε Θεός. Εν τω μεταξύ, δισεκατομμύρια άνθρωποι θα συνεχίσουν να πιστεύουν, με διαφορετικά ονόματα και μορφές, ενώ κάποιοι θα πολεμούν –ακόμα και κυριολεκτικά– για τη δική τους εκδοχή αυτής της πίστης. Αν και η ευθύνη για αυτές τις συγκρούσεις δεν βαραίνει κανένα θείο ον, τέτοιες πραγματικότητες συχνά προκαλούν δυσπιστία, ακόμα και αρνητισμό, όχι τόσο προς την ιδέα του Θεού, αλλά κυρίως προς τις θρησκείες που ισχυρίζονται ότι τον εκπροσωπούν.

Στο τέλος της ημέρας, όποια κι αν είναι η ονομασία του, ο Θεός, κατά κοινή λογική, επιθυμεί την ευημερία και την αγάπη μεταξύ των ανθρώπων. Με αυτή τη σκέψη άρχισα να γράφω για τον Αναστάσιο Γιαννουλάτο, τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας, έναν άνθρωπο που,ο Θεός, πιθανότατα είναι υπερήφανος να τον έχει ως εκπρόσωπό του. Ανάλογες προσωπικότητες υπάρχουν σε διάφορους πολιτισμούς και θρησκείες – κάποιοι φορούν ράσα, άλλοι χιτώνες, κιπά, τουρμπάνια ή τίποτα απολύτως. Όλοι τους, όμως, υπηρετούν το ίδιο πράγμα: τη θεολογικά μοναδική και γνωστή ενσάρκωση του Θεού – τον άνθρωπο.

Το έργο του Αναστάσιου ξεπερνά κάθε συνηθισμένο βιογραφικό. Μελετητής, ιεραπόστολος, ακτιβιστής, και κυρίως ένας άνθρωπος με έντονη κοινωνική και πολιτική συνείδηση. Η ζωή του αναδεικνύει την ιστορία του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, μέσα από διαρκή μόρφωση, ευαισθησία και ενεργή συμμετοχή στα κοινά. Με έναν τρόπο σχεδόν παράδοξο, υπήρξε ένας αναγεννησιακός άνθρωπος, ένας homo universalis, μέσα σε έναν θεσμό που σπάνια διακρίνεται για την ερευνητική του διάθεση.

Εάν δεν είχε γίνει ιερέας, είναι βέβαιο ότι ο Αναστάσιος θα είχε βρει άλλο δρόμο προσφοράς. Από την Αφρική της δεκαετίας του ’60, ως την κατάληψη της Νομικής το 1973, μέχρι την Αλβανία του 1992, ανέλαβε αποστολές που συνδύαζαν ανθρωπισμό και θρησκευτικό καθήκον. Ίδρυσε σχολεία, ιατρεία, παρείχε τρόφιμα και φάρμακα, και υπηρέτησε με πάθος την εκπαίδευση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και τον πολιτισμό. Παράλληλα, υπήρξε πολυγραφότατος, γράφοντας έργα που αγγίζουν θέματα όπως οι διαθρησκειακές σχέσεις, η ειρήνη, η φτώχεια και η ανάγκη συνύπαρξης.