Η στεγαστική κρίση στην Κύπρο δεν είναι πλέον ένα απλό κοινωνικό ζήτημα. Έχει εκραγεί σε πλήρη ανθρωπιστική έκτακτη ανάγκη, συντρίβοντας όχι μόνο τις ευάλωτες ομάδες αλλά και τα ίδια τα θεμέλια της μεσαίας τάξης. Ο όνειρο της ιδιοκατοικίας μεταμορφώνεται σε εφιάλτη, οι νέοι αναβάλλουν οικογένειες, και οικογένειες αναζητούν εκτάσεις για σκηνές. Σε αυτό το τοξικό τοπίο, η πρόταση του Κινήματος «Το Άλμα» δεν έρχεται ως μια ακόμη τεχνική αναφορά, αλλά ως μπλόκο ανατροπής με μια ξεκάθαρη, αμετακίνητη αρχή:

 Η στέγη είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Κι όποιος τη μετατρέπει σε προϊόν κερδοσκοπίας, επιτελείται απ’ ευθείας στην κοινωνική σύμβαση. Από την πολυάσχολη στρατηγική του κόμματος, αποσπάω και αναλύω εδώ τους τρεις πυλώνες που θεωρώ πως σφηνώνουν τον πυρήνα της φιλοσοφίας του στη σκληρή πραγματικότητα. Δεν είναι μόνο μέτρα είναι αιχμές αλλαγής.

 Η επίθεση στα «φαντάσματα»: Κενά διαμερίσματα και ο αναγεννημένος ΚΟΑΓ

Η Κύπρος παραδοξολογεί: Ζει μια βαθιά στεγαστική κρίση ενώ χιλιάδες σπίτια μένουν έρημα και οικόπεδα σαπίζουν. Αυτή η «κρυμμένη κατοικία» δεν είναι απλή αναποτελεσματικότητα. Είναι ενεργή στείρωση της αγοράς.

Το «Άλμα» χτυπά απευθείας στο νεύρο του προβλήματος με μια φορολογική πολιτική ντόμινο. Δεν μιλάμε για έναν ακόμη φόρο εσόδων, αλλά για ένα δυναμικό και κλιμακούμενο αντικίνητρο που κάνει την αδράνεια ολοένα και πιο ακριβή. Μετά από μια φιλόδοξη περίοδο χάριτος 12 μηνών, ο φόρος αρχίζει χαμηλός αλλά αυξάνεται σταθερά, δημιουργώντας μια οικονομική πίεση που μετατρέπει το άδειο σπίτι από παθητικό περιουσιακό στοιχείο σε ενεργό πρόβλημα για τον ιδιοκτήτη. Η επιλογή γίνεται απλή: Βγάλτο στην αγορά ή πλήρωνε.

Και εδώ μπαίνει το δεύτερο ηλεκτροσόκ. Ο Κυπριακός Οργανισμός Αναπτύξεως Γης (ΚΟΑΓ), που για χρόνια παρέμενε σε κωματώδη κατάσταση, καλείται να ξυπνήσει ως ο γίγαντας της προσιτής στέγασης. Ανασυγκροτημένος, με σύγχρονες μεθόδους όπως το μοντέλο «Μελέτη-Κατασκευή», μπορεί να ολοκληρώνει πολυκατοικίες σε μόλις 18-20 μήνες. Αλλά ο ρόλος του δεν είναι απλά να «φτιάχνει σπίτια». Είναι να ανακατασκευάσει την ίδια την αγορά, να γίνει ο κυρίαρχος παίκτης που ορίζει τα πρότυπα και πιέζει προς τα κάτω τις τιμές με το βάρος της προσφοράς του.

 Η άμυνα των πολιτών: Ρύθμιση, περιορισμοί και η κοινωνική επιστροφή της υπεραξίας

Η αγορά έχει ξεφύγει, και στις πιο «καυτές» περιοχές έχει γίνει ζούγκλα όπου ο τοπικός κάτοικος χάνει πάντα. Το Άλμα δεν διστάζει να επιβάλει στρατηγικούς περιορισμούς για να αποκαταστήσει την ισορροπία.

Σε περιοχές υψηλής πίεσης  τουριστικά κέντρα, φοιτητικές γειτονιές, προτείνονται όχι μόνο διαφοροποιημένες φορολογίες, αλλά και ποσοτικά όρια στις αγορές από μη κατοίκους. Είναι μέτρο προστατευτικό και αναγκαίο για να αποτρέψει την πλήρη εκτόπιση των ντόπιων.

Η πιο επαναστατική, όμως, πρόταση είναι το «Τέλος πολεοδομικής υπεραξίας». Σκεφτείτε το: Ένας ιδιοκτήτης βλέπει την αξία του οικοπέδου του να εκτοξεύεται εκατομμύρια επειδή το Δήμος άλλαξε το πολεοδομικό σχέδιο. Αυτό το «κερδος-τύχη» δημιουργήθηκε από τη συλλογική δράση της κοινωνίας, όχι από την ατομική προσπάθεια. Το «Άλμα» λέει: Μέρος αυτού του κέρδους πρέπει να επιστρέφει στην κοινωνία. Με τεχνική αποτίμηση από το Τμήμα Κτηματολογίου, αυτή η υπεραξία θα χρηματοδοτεί έργα υποδομής και κοινωνικής στέγασης. Είναι η επιτομή της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το ανάχωμα

Για τους πολίτες που πνίγονται σήμερα, η βοήθεια πρέπει να είναι άμεση και πρακτική. Το «Help to Buy» δίνει στους αγοραστές πρώτης κατοικίας πραγματική δύναμη, μετατρέποντας την επιδότηση σε ίδια κεφάλαια για να εξασφαλίσουν το δάνειο. Αλλά το Άλμα γνωρίζει τον κίνδυνο: οι πωλητές μπορεί απλά να ανεβάσουν τις τιμές. Η απάντηση; Ο ΚΟΑΓ ως ο σταθεροποιητής της αγοράς. Παράγοντας κατοικίες σε τιμές κόστους, δημιουργεί ένα πλαίσιο αναφοράς που εμποδίζει την αισχροκέρδεια.

Και από εδώ γεννιέται ο φιλόδοξος, αλλά ρεαλιστικός στόχος: Δημιουργία μόνιμου αποθέματος προσιτής στέγης ίσου με το 15% του συνόλου σε κάθε πόλη. Αυτό δεν είναι νομερά. Με την μαζική αξιοποίηση κενών και την ραγδαία παραγωγή του ΚΟΑΓ, είναι ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί σε βάθος τριετίας. Θα αλλάξει οριστικά το DNA της αγοράς.

Η τακτική για τη νίκη: Κατάρτιση, ψηφιοποίηση, ταχύτητα

Όλα αυτά δεν είναι θεωρία. Το «Άλμα» αναγνωρίζει τα σύγχρονα εμπόδια: Έλλειψη εργατικών χεριών, γραφειοκρατική νάρκη. Η απάντηση είναι συγκεκριμένη: Προγράμματα κατάρτισης, εισαγωγή ειδικευμένου προσωπικού από την ΕΕ και πάνω απ’ όλα, μια ριζική ψηφιακή μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Πρέπει να κόψουμε το κόκκινο ναυάγιο.

Η πρόταση του Άλματος δεν είναι ένα τσουβάλι με μεμονωμένα μέτρα. Είναι ένα συνεκτικό, επιθετικό σχέδιο που χτυπάει ταυτόχρονα στην παροχή, τη ζήτηση και τα θεσμικά ελαττώματα. Μετατρέπει το δικαίωμα στην στέγη από ρητορική φράση σε κυβερνητική πολιτική. Το μήνυμα προς την πολιτική ηγεσία είναι σαφές: Οι λύσεις είναι γνωστές. Η κρίση είναι επιλογή.

Η στεγαστική στρατηγική του Άλματος είναι βαθύτερη και ευρύτερη. Επέλεξα να εστιάσω σε αυτούς τους τρεις πυλώνες γιατί καταγράφουν με απόλυτη ευκρίνεια τον πυρήνα της πρότασης: την επανάκτηση της κατοικίας ως δημόσια αγαθού. Για την πλήρη εικόνα, τα τεχνικά μέτρα και τη συμμετοχή σας στον αγώνα, επισκεφτείτε το επίσημο site του κινήματος: https://almacy.org/ 

Tης Νικολέτας Χρήστου