Αν ανατρέξουμε στην ιστορία, θα διαπιστώσουμε ότι η Κύπρος κατέχει μια ξεχωριστή θέση στον παγκόσμιο πολιτικό χάρτη, όχι μόνο λόγω της στρατηγικής της γεωγραφικής θέσης ή των πολυτάραχων εξελίξεων του 20ού αιώνα, αλλά και επειδή αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα στην Ευρώπη όπου ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης ανέλαβε και την ανώτατη πολιτειακή εξουσία.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου, υπήρξε επίσης ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας (1959–1977), συνδυάζοντας στο πρόσωπό του έναν ρόλο ασυνήθιστο για τα σύγχρονα πολιτικά συστήματα: αυτόν του πνευματικού καθοδηγητή και του εκλεγμένου ηγέτη ενός κράτους. Η περίπτωσή του παραμένει μοναδική στον ευρωπαϊκό 20ό αιώνα.

Ωστόσο, η Κύπρος δεν είναι η μόνη χώρα στην ιστορία όπου η πολιτική και θρησκευτική εξουσία ταυτίστηκαν. Υπήρξαν (και υπάρχουν) κράτη όπου ανώτατοι θρησκευτικοί ηγέτες άσκησαν πραγματική πολιτική ηγεσία. Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα περιλαμβάνουν:

 Άλλες χώρες όπου η θρησκευτική ηγεσία σημαίνει και κρατική εξουσία

Ιράν (από το 1979 έως σήμερα)

Θρησκευτικός Ηγέτης: Ανώτατος Ηγέτης (Αγιατολάχ Χομεϊνί, Αλί Χαμενεΐ)

Ρόλος: Η απόλυτη εξουσία του κράτους, υπεράνω του εκλεγμένου Προέδρου. Ο Ανώτατος Ηγέτης είναι σιίτης κληρικός με έλεγχο επί του στρατού, της δικαιοσύνης, των μυστικών υπηρεσιών και των θρησκευτικών θεσμών.

Βατικανό (μέχρι και σήμερα)

Θρησκευτικός Ηγέτης: Ο Πάπας

Ρόλος: Αρχηγός του Κράτους του Βατικανού και ηγέτης της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

Η απόλυτη θεοκρατία: η πολιτική και η εκκλησιαστική εξουσία είναι αδιαχώριστες.

 Θιβέτ (μέχρι το 1959)

Θρησκευτικός Ηγέτης: Δαλάι Λάμα

Ρόλος: Πνευματικός και πολιτικός ηγέτης του Θιβέτ

Μετά την κινεζική εισβολή, ο Δαλάι Λάμα εξορίστηκε και το Θιβέτ ενσωματώθηκε στην Κίνα.

Σαουδική Αραβία (παραδοσιακά και σήμερα εν μέρει)

Ρόλος: Ο βασιλιάς θεωρείται θεματοφύλακας των ιερών τόπων του Ισλάμ. Αν και δεν είναι επίσημος θρησκευτικός ηγέτης, κυβερνά σε στενή συνεργασία με τους Ουλεμάδες (ισλαμικούς θεολόγους), και η σαρία αποτελεί θεμέλιο του νομικού συστήματος.

Η ύπαρξη θρησκευτικού ηγέτη στην κορυφή της κρατικής εξουσίας εγείρει εύλογα ερωτήματα:

Πώς μπορεί ένα κράτος με θρησκευτική ποικιλομορφία  ή και μερίδα άθεων πολιτών  να εκπροσωπείται από έναν ηγέτη που εκφράζει μόνο μία πίστη; Σε θεοκρατικά καθεστώτα, όπως το Ιράν ή το ιστορικό Θιβέτ, η κρατική δομή στηρίζεται σε μία ενιαία θρησκευτική ταυτότητα. Όμως σε πολυπολιτισμικές και κοσμικές κοινωνίες, η σύμπτωση πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμούς, κοινωνικές εντάσεις και περιορισμό της ανεξιθρησκίας.

Η περίπτωση του Μακαρίου υπήρξε μια ιστορική εξαίρεση, επιτρεπτή μέσα στο ειδικό πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο της Κύπρου…τα υπόλοιπα ανήκουν στην ιστορία.